Uczestnicy Eucharystii dziękowali za życie swojego rodaka, jego oddanie Kościołowi i modlili się o wznowienie procesu beatyfikacyjnego.
Jan Cieplak, nazywany apostołem Rosji, był synem zagłębiowskiej ziemi. Urodził się 17 sierpnia 1857 r. w Dąbrowie Górniczej. Został ochrzczony w kościele Świętej Trójcy w Będzinie. Pochodził z rodziny robotniczej. Matka zmarła, gdy miał 2 lata, ojciec ożenił się ponownie. Chłopiec wychowywał się u babci Katarzyny Bugajskiej w Gołuchowicach koło Siewierza. Wybrał drogę kapłańską, a Mszę św. prymicyjną odprawił 15 sierpnia 1881 r. w kościele św. Aleksandra w Dąbrowie Górniczej, który obecnie jest jedną z kaplic Bazyliki Najświętszej Maryi Panny Anielskiej. Przez 46 lat był związany z Petersburgiem, gdzie był profesorem Akademii Duchownej. W 1908 r. został biskupem pomocniczym archidiecezji mohylewskiej.
Pomóż w rozwoju naszego portalu
Reklama
Po rewolucji październikowej faktycznie kierował Kościołem katolickim w Rosji sowieckiej. Interweniował w sprawie profanacji relikwii bł. Andrzeja Boboli w kościele w Połocku, pierwszy raz w 1919 r. i drugi 1922 r., gdy żołnierze otoczyli kościół, złamali pieczęć na trumnie, wyważyli zamek, a zdartą z ciała szatę i albę zniszczyli. W telegramie do władz arcybiskup napisał: „Uważając czyn ten za prowokujący i bezprawny […] domagam się zaniechania dalszych czynności”. Gdy w lipcu bolszewicy wywieźli relikwie w nieznanym kierunku, ponownie słał listy z żądaniami ich zwrotu.
W 1923 r. abp Cieplak został aresztowany przez bolszewików i w pokazowym procesie skazany na karę śmierci za „kontrrewolucję” i sprzeciw wobec dekretów uderzających w Kościół. Pod naciskiem opinii międzynarodowej wyrok zamieniono na 10 lat więzienia, a następnie w 1924 r. wydalono go z ZSRR do Polski. W 1925 r. papież Pius XI mianował go pierwszym metropolitą wileńskim. Zmarł 17 lutego 1926 r. w Passaic (USA) podczas wizyty duszpasterskiej wśród Polonii, nie zdążywszy objąć urzędu w Wilnie. Jest pochowany w bazylice archikatedralnej w Wilnie.
Jego związki z rodzinną parafią w Dąbrowie były zawsze ścisłe, o czym świadczy m.in. zachowany w archiwach dokument – protokół poświęcenia i założenia węgielnego kamienia pod nowy kościół. W zakrystii bazyliki w wciąż wisi duże, oprawione zdjęcie abp. Jana Cieplaka z wypisaną przez niego dedykacją dla ówczesnego proboszcza ks. Grzegorza Augustynika: „Z serdecznym błogosławieństwem dla Kochanego Księdza Proboszcza i Jego zacnych parafian – ks. Jan Cieplak, arcybiskup wileński”.
Rozpoczęty w 1952 r. z inicjatywy kard. Stefana Wyszyńskiego proces beatyfikacyjny, po przeprowadzeniu przez postulatora ks. Waleriana Meysztowicza etapów diecezjalnego i w Kongregacji Rytów, opóźnił się za pontyfikatu Pawła VI. Potrzeba modlitwy, by jednak doszło do tak oczekiwanej beatyfikacji tego wybitnego kapłana i męczennika.
Inicjatorem upamiętnienia abp. Jana Cieplaka w Dąbrowie Górniczej był społecznik i dziennikarz Piotr Dudała. 25 września 2022 r. przy wejściu do bazyliki umieszczono tablicę pamiątkową poświęconą abp. Janowi Cieplakowi. „Był uosobieniem patriotyzmu, a także męczeństwa Kościoła Katolickiego” – napisano na tablicy. W tym samym okresie, z inicjatywy ówczesnego kustosza bazyliki ks. Andrzeja Stasiaka i władz miasta, imię arcybiskupa otrzymało rondo przy ul. Królowej Jadwigi.




